Kafein

Kafein kahve, çay, kola, çikolata gibi yiyeceklerin içinde bulunan ve vücutta bağımlılık yaratan bir maddedir. Kimyasal ismi trimethylxanthine dir ve formülü C8H10N4O2 dir. Bağımlılık yaratma mekanizması kokain ve eroin gibi amfetaminlerle aynı olmakla birlikte onlar kadar etkili değildir. Bağımlılık yaratmasının yanısıra uyku açıcı ve enerji verici iki etkisi daha vardır. Merak ediyorsanız kafeinin resmi yandadır...

Bir çok kafein bağımlısında (ki biz bunlara kahve tiryakisi diyoruz) uykusuzluk çok belirgin değildir. Yani kahveyi çok az tüketen biri, bir fincan kahve içince o gece uyuyamamaktan yakınır. Oysa hergün 5-10 fincan kahve içen biri bunu hissetmez. Kafein etkisini, bağımlının uyumasına değil de derin uyumasına mani olarak gösterir. Tam dinlenemeden sabah uyanan bağımlının kendine gelebilmek için ilk başvuracağı şey yine koyu bir fincan kahvedir ve kısır döngü böylece sürer gider.

Değişik gıdalardaki kafein oranları:

	Bir fincan kahvede (çay fincanı) yaklaşık 100 mg kafein vardır.
	Aynı miktar çayda ise kafein miktarı 70 mg,
	100 gr sütlü çikolatada kafein miktarı 20 mg.
	Bir kutu kola da 50 mg.
	Vivarin ve Dexatrin gibi ilaçların her tabletinde 200 mg kafein vardır. Tek rakip olarak kahveyi hedef alan Vivarin isimli ilacın arka kapağı bana çok ilginç geldi. Okumak için tıklayınız...

Kafeinin vucutta kalma süresi de oldukça uzundur. Vücutta kafein miktarının yarıya inme süresi 6 saattir. Yani 200 mg kafeinli bir kahveyi sabah saat 9:00 da içseniz saat 15:00 te 100 mgr kafein vücudunuzda etkisini göstermeye devam eder.

İşte bu olumsuz etkiler olmadan kahvenin keyfine varabilmek için de kafeinsiz kahve icad edilmiştir. Kahvenin içinden kafeinin çıkarılması için en çok kullanılan iki yöntem:

	Sulu yöntem: Yeşil kahve çekirdekleri sıcak suda bekletilince içindeki kafein suya karışır. Bu su, karbon filtrelerden geçirilince kafein filtrelerde kalır geriye kalan su tekrar çekirdekler üzerinde kurutularak kahvenin tadı ve kokusunu veren yağların tekrar kahve çekirdeklerine dönmesi sağlanır. Ne kadarı döner? Allah bilir!
	Kimyasal yöntem: Yeşil çekirdekler buhar yada suyla ıslatılır. Ardından Methylen Chloride içinde bekletilince kafein bu kimyasala yapışır. Çekirdekler durulanır. Çekirdekte kalan bir miktar Methylen Chloride de kavurma sırasında buharlaşarak kaybolur.

Her iki yöntemde de kafein tamamen yok olmaz. Ama bir gıdaya kafenisiz demek için gıda içindeki kafein oranının binde 2.5 tan az olması gereklidir. Bu şekilde kahveden çıkarılan kafein acı tadlı beyaz bir toz haline gelir. Saf kafein ilaç ve gıda üretiminde hammadde olarak kullanılır.

Kocaman İrabbim kahve çekirdeğini biz yeteri kadar kafein alabilelim için yaratmışsa... Kafeini ayıklamak için uğraşmak doğrumudur, değilmidir? Sizin yorumunuza bırakıyorum....

Zeki Berk